टोपणनावांमागचे गुरुवर्य

शाळेतल्या दिवसांत आम्ही सारे,

शिक्षकांना ठेवती गंमतीदार नावे.

कधी उपहासाने, तर कधी रागाने,

तर कधी अशीच, प्रेमळ भावनेने.

कधी त्यांच्या लंबू उंचीवरून 'बगळा',

कधी त्यांच्या लांब गळ्यावरून 'कोंबडा',

कधी त्यांच्या उर्मठ रागावरून 'मारकुटा',

कधी त्यांच्या खास हसण्यावरून 'राजहंस'.

 

काळ तसाच पुढे सरकत गेला,

करिअर व आयुष्य उंचावत गेला.

तेव्हाच आठवले पुन्हा तेच शिक्षक,

ज्यांनी ठेवला ज्ञानाचा दीप तेवत.

 

शिक्षक मात्र होते तिथेच राहिले,

फळ्याजवळ, त्याच वर्गात उभे.

पण मनात एकच समाधान होते,

माझे शिष्य सारे यशस्वी झाले.

 

आज कालांतराने उमगले सत्य मनात,

त्या टोपणनावांच्या मागे लपलेले दान.

शिक्षकांशिवाय आम्ही काहीच नव्हतो,

त्यांनीच दिला आयुष्याला पाया महान.

Encounter

 

                                             Encounter

On a Friday late evening a local train moved quickly on the tracks. The compartments were full of tired office workers and students with their books. People were discussing their weekend plans softly, and the sound of the train filled the air.

Suddenly, a disturbance broke the calm. A man, known in the area for his crimes, leaned toward a young woman sitting by the window. His arrogant smile showed he thought no one would stop him. He tried to touch her, believing the passengers were too scared to act.

One passenger spoke up, asking him to stop. But the man pulled out a big knife and shouted, “Don’t dare to come near me! If anyone interferes, I will kill you!” The crowd became silent, afraid of his threat.

Taking this opportunity, from behind, another passenger pushed him with all strength. The criminal lost his balance, and the knife fell to the floor. Quickly, two passengers pinned him down. Others joined in, holding him tightly. The young woman gave her dupatta, and they tied his hands behind his back. He was trapped and helpless.

Still, he tried to act brave. He shouted warnings, saying the passengers would regret this. But the crowd was angry. Some began hitting him. Seeing their rage, the man begged, “Please, hand me over to the police. Don’t take the law into your own hands.”

Whispers spread among the passengers: “If we give him to the police, he’ll escape again. Bribes, delays… justice will never come.”

The train sped forward, its sound matching the passengers’ anger. Without speaking, they all shared the same thought “iska encounter kar do’….

In one quick move, they dragged him to the door. The wind roared, the tracks blurred below, and with a final push, the man was thrown into the darkness outside.

The compartment became silent. No one cheered, no one smiled. Only heavy breaths and quiet faces remained. Justice had been done in their own way. The train continued, carrying its passengers forward, leaving behind the memory of an encounter that would never be written in official reports, but would stay forever in their minds.

शाळेतली ती पावसाची सर

सौंदर्याने तिच्या भाळलो मी पार 

तिच्यावरची नजर हटेल तर शप्पथ 

शाळा सुटली की तिचाच चेहरा 

जिथे तिथे डोळ्यासमोर तरायचा

पुन्हा कधी शाळेत जातो असे व्हायचे 

शाळेला सुट्टी आली की मन हिरमुसायचे 

जोरात पाऊस आला की मुले आनंदाने नाचायची 

पण मी मात्र खिन्न,कारण शाळेला सुट्टी मिळायची 

असाच एक दिवस... 

प्रार्थनेसाठी सगळी मुले मैदानावर 

भिजवून गेली साऱ्यांना पावसाची सर 

तिच्या केसातून ओघळणारं पाणी 

गालावरून घरंगळणारे ते जलथेंब

अहाहा! किती अलौकिक दृश्य होते  

माझं मन तेथे चिंबचिंब भिजून गेले होते

त्याच क्षणी तिची नजर माझ्यावर पडली 

ती लाजली.. मिश्किल हलकंसं हसली

त्या हसण्यात प्रेमाचा शहारा आला 

वाटलं हा क्षण इथेच थिजून जावा 

आमची नजर एकमेकांत गुंफून राहावी 

आणि पावसाची संततधार चालूच राहावी

शाळा सुटली... 

पण तो पाऊस आजही मनात पडतोय 

आणि ती... 

आजही तशीच डोळ्यात भिजतेय

तो पहिला पाऊस

शेवटी एकदाची केली हिम्मत

म्हटले किती दिवस ठेवायचे मन धजत

वर्षभर तिला डोळ्यात सामावून 

मनाला केले शांत समजावून 

धीर धर थोडे दिवस, मग घेऊ बघून

आली श्रावणाच्या पावसाची पहिली सर  

झाली हृदयात जमलेल्या प्रेमाची घर घर 

आसमंतात बहरला मातीचा सुगंध 

मनाने धैर्याने धुत्कारले सारे निर्बंध  

आज पहिल्या पावसाची होती साथ

समोरच होती ती घेऊन डोक्यावर छत्री 

धडाडले माझे हृदय, थरथर आली पायात 

तरी पावलं अनाहूत गेली छत्रीत तिच्याच 

माझी धजती अबोल नजर बोलून गेली 

पावसाच्या सरींनी गुपितं उलगडली 

जरी शब्द निघाले नाहीत ओठांवर,

तरी नजरेने सगळंच सांगून टाकलं 

तो पहिला पाऊस अजूनही आठवतो

आजही मनात तसाच रिमझिम बरसतो

ती न बोलता उमटलेली कबुली आणि 

छत्रीखाली रंगलेली ती  प्रेमाची कहाणी

तर तू परत आला असतास का रे?

(काल घरी पाळलेला बोका जग सोडून गेला.... )

बोकू, एक दिवस अनाहूतपणे

तू आमच्या आयुष्यात आलास

एवढुसा, छोटासा निरागस जीव

आणि नकळत आमचाच झालास

तू लहान होतास तेव्हा दारातून

घरात घुसण्याचा हट्ट धारायचास  

ना ना करता, शेवटी तूच जिंकलास 

आणि घरातलाच होऊन राहिलास

आम्ही घरात चालताना सारखाच 

आमच्या पायात येऊन चालायचास 

आम्ही धडपडून पडायचा अवकाश 

पण तू मात्र निरागसपणे बघायचास

एकदम शांत, सुस्वभावी—

तुझं वर्णन तरी काय करावं?

ना हट्ट, ना आरडा-ओरडा

ना कधी कोणावर राग धरलास 

तुला हवं असलेलं काही

समोरून काढून घेतलं तरी,

एकही आवाज ना काढता 

ते शांतपणे सोडून द्यायचास 

त्या शेवटच्या क्षणी

मी तुझ्या डोळ्यांत डोळे घालून पाहत होतो

आणि अचानक तुझ्या डोळ्यातून दिसेनासा झालो 

तेव्हा हातातून तू अलगद निसटून गेलास ना रे

आयुष्यभर मला उल्हासित ठेवलंस

माझ्या चेहऱ्यावर हसू फुलवलंस

पण शेवटी मात्र जाता जाता माझ्या 

डोळ्यांत अश्रू देऊनच गेलास ना रे...

निराशेत एकच दिलासा, माझ्या डोळ्यात तरलेले 

अश्रू तुला नाही दिसले, ते अश्रू तुला नाही दिसले

पण जर ते अश्रू तू बघितले असतेस 

तर तू परत आला असतास का रे? 

आई, आपण दोघे एकच आहोत का गं?

 आई, तुझ्या पोटी मी जन्मलो, भाग्य माझे थोर,

तुझ्या मायेची सावली, जणू आभाळाचे छत्र थोर.

लोक म्हणतात, मुले घेतात आई-वडिलांचे गुण,

पण माझ्या नसानसांत आहे, फक्त तुझेच ऋण.

तुझं आणि माझं नातं... काय जादू आहे गं यात?

सगळं इतकं तंतोतंत जुळतं की काळीज थरारतं.

मला सर्दी झाली की, तुलाही शिंका येतात,

माझा खोकला, तुझाही घसा ठेवतो खवखवत.

 

माझ्या कपाळावर तापाची लाही चढली की,

तुझं अंगही माझ्यासाठी नकळत होरपळून निघतं.

माझ्या वेदना तुला आधीच कशा कळतात गं आई?

माझं दुखणं तुझ्या हृदयात आधीच ठसठसतं का?

 

कोणी एकच प्रश्न जेव्हा मला आणि तुला विचारते, 

तर कसे बरे त्याला दोघांकडून एकच उत्तर मिळते?

हे विचारांचं सारखेपण मनाला किती उभारी देतं,

हे नातं रक्ताचं नाही, आत्म्याचं आहे हे पटवून देतं.

 

मला आवडतात ग आई, तुझे सारेच्या सारे गुण,

तुझ्याच तस्विरीला नमुन, जगतोय मी रोज उठून.

तुझी विचारसरणी, स्वभाव मला नेहमीच भावतो,

बालपणापासून तुझ्या अस्तित्वाचा, अभिमान वाटतो.

 

हे आयुष्य, सुंदर विचार, सगळं तुझ्यामुळेच मिळाले,

तुझ्याच संस्कारांच्या ऊबेत माझं बालपण बहरले.

कसा फेडू गं आई, तुझ्या या उपकारांचा अनमोल ठेवा,

जन्मोजन्मी मला हिचाच मुलगा कर, हे लक्षात ठेव रे देवा.

........ अविनाश माईणकर 

आई... ऐक ना माझं,

 

तू सारखी म्हणतेस माझा नंदा गेला

पण मी कधीच गेलो नाही गं आई

मी फक्त शरीर मातीला दिलं पण

आठवणी तुझ्यातच ठेवल्या ना गं

 

आयुष्यभर मला सुखी ठेवण्यासाठी झिजलीस

आता तर खरे मी स्वर्गात खूप आल्हादित आहे

फरक एव्हढाच आहे की मी तुझ्या जवळ नाही

पण मन तर तुझ्या अवतीभवतीच घुटमळतंय गं

 

तुला उब देणारी सकाळची कोवळी किरणे

सायंकाळी येणारा हवेचे शीतल मंद झोके

ह्यातूनच मी येऊन तुझ्या कुशीत सामावतो

दूर नाही, तुझ्या इर्दगिर्दच घिरट्या घालतोय गं

 

रात्री तुझ्या उशीवरचे ओले डाग

ते पाहून मी अगदी गलबलून जातो

रडून रडून काय अवस्था केलीस बघ

सुखात आहे मी, चल आता शांत हो गं

 

                ......अविनाश माईणकर